Integracja sensoryczna

Integracja sensoryczna to proces, w trakcie którego mózg, otrzymując informacje ze wszystkich zmysłów, segreguje je, interpretuje, porównuje z wcześniejszymi doświadczeniami i w efekcie odpowiada właściwą reakcją (zachowaniem, ruchem, reakcją obronną itp.).

W każdym momencie życia do mózgu trafia niezliczona ilość informacji, nie tylko z oczu, uszu, nosa czy języka. Do prawidłowego działania układu nerwowego potrzebny jest przede wszystkim sprawny przepływ bodźców z układu proprioceptywnego (odpowiedzialnego za odbiór bodźców uaktywnianych przy mocnym nacisku, silnym dotyku, upadaniu, skakaniu, przeciskaniu się), przedsionkowego (ruch i równowaga) i dotykowego. Dysfunkcja integracji któregokolwiek z tych zmysłów może prowadzić do różnorodnych zaburzeń.

Na czym polega terapia

Terapia wygląda jak zabawa, ale jest to zabawa „naukowa”, dzięki której układ nerwowy i mózg dziecka uczą się właściwie reagować na bodźce zewnętrzne. Atmosfera sprzyja zaangażowaniu dziecka oraz osiąganiu większych i szybszych postępów. Zajęcia odbywają się 1–3 razy w tygodniu (w zależności od potrzeb dziecka) i trwają około 45 minut.

Podczas specjalnie dobranych zabaw ruchowych, z wykorzystaniem wielu atrakcyjnych przyrządów i pomocy, dziecko w naturalny sposób wyrównuje deficyty w obrębie poszczególnych narządów zmysłów. Podstawą terapii jest stymulacja zmysłu równowagi podczas zabaw na sprzęcie podwieszanym (huśtawki, platformy, trapezy, drabinki, walce). Wiele ćwiczeń stymuluje też czucie powierzchniowe i głębokie oraz zmysł wzroku, słuchu i węchu.

Dziecko jest zachęcane i kierowane do aktywności, które minimalizują jego deficyty rozwojowe. Stopień trudności rośnie stopniowo wraz z postępami i nie może być ani za łatwy, ani zbyt trudny. Każde ćwiczenie powinno kończyć się sukcesem, dlatego ważna jest motywacja dziecka.

Terapia jest zazwyczaj przyjemnością, ale wymaga też dużego zaangażowania i niekiedy sporego wysiłku. Rolą terapeuty jest umiejętne zachęcanie dziecka do aktywności nawet wtedy, gdy pewne zabawy i ćwiczenia budzą w nim niechęć lub lęk.

Co powinno Cię zaniepokoić

Kłopoty z integracją sensoryczną mogą być widoczne już w wieku niemowlęcym, ale najczęściej wychwytuje się je w wieku przedszkolnym lub wczesnoszkolnym. Im wcześniej zostaną zauważone, tym łatwiej im przeciwdziałać. Rodzicu, jeśli Twoje dziecko:

jest niespokojne, płaczliwe bez wyraźnego powodu,
ma kłopoty z zaśnięciem,
negatywnie reaguje na czynności pielęgnacyjne i higieniczne,
ma trudności z samodzielnym piciem, żuciem i przełykaniem pokarmów,
unika pieszczot i baraszkowania z rodzicami i rodzeństwem,
niechętnie dotyka niektórych przedmiotów lub tkanin,
nie czuje swojej „siły”,
ma słabą równowagę, często potyka się i przewraca,
jest wyjątkowo wrażliwe na bodźce wzrokowe, słuchowe, dotykowe, np. zatyka uszy, gdy słyszy jakiś dźwięk,
ma obniżoną wrażliwość na bodźce, np. nie zwraca uwagi na zimno i ból,
jest nadmiernie ruchliwe, np. biega, kręci się, skacze, huśta się,
nie lubi zabaw ruchowych i gier sportowych,
chodzi na palcach,

przejawia duży lęk przed upadkiem lub wysokością, okazuje niepokój, gdy musi oderwać nogi od podłoża, np. wejść na wysokie schody, drabinkę, usiąść na wysokim stołku,
przejawia dużą dezorientację w przestrzeni: biegnie w inną stronę niż piłka, którą ma złapać, ma słabe wyczucie odległości,
ma problem z nauczeniem się nowych zadań ruchowych, np. jazdy na rowerze,
preferuje siedzący tryb życia, np. oglądanie TV, gry na komputerze,
ma chorobę lokomocyjną,
często myli stronę prawą i lewą, w obrębie własnego ciała i w otaczającej przestrzeni,
często reaguje złością, bywa agresywne,
ma trudności z naśladowaniem ruchów,
podczas zajęć stolikowych często podpiera głowę,

ma kłopoty z opanowaniem technik szkolnych (pisanie, czytanie, liczenie),
ma słabą koordynację ruchową (np. słabo wycina, rysuje),
ma problemy z utrzymaniem uwagi nad zadaniem, nie doprowadza czynności do końca,
nie lubi karuzeli i huśtawki lub przeciwnie, uwielbia je,
zamiast rysować, robi dziury w kartkach,
uwielbia ruch, poszukuje go, jest stale w ruchu: biega, podskakuje, często zmienia pozycję ciała,
często przytrafiają mu się przykre przygody, np. rozlanie mleka, strącenie wazonu, rozsypanie cukru,
podczas gimnastyki lub rytmiki wielu ćwiczeń nie jest w stanie wykonać i nie może dotrzymać kroku rówieśnikom.

Jeśli zauważyłeś u swojego dziecka któryś z powyższych objawów, warto zwrócić się do wykwalifikowanego terapeuty integracji sensorycznej. Przeprowadzi diagnostykę i sprawdzi, czy niepokojące zachowanie nie wynika z zaburzeń integracji sensorycznej.