Rehabilitacja skolioz i wad postawy

Rehabilitacja skolioz i wad postawy

Kompleksowa diagnostyka i terapia wad postawy oraz skolioz polega na wykorzystaniu znanych metod terapeutycznych, takich jak:

• terapia manualna
• terapia powięziowa
• terapia punktów spustowych
• neuromobilizacje
• PNF

Skolioza, czyli zniekształcenie kręgosłupa w trzech wymiarach, może być chorobą o różnym podłożu. Najczęściej mamy do czynienia ze skoliozami idiopatycznymi, czyli zniekształceniem kręgosłupa i tułowia w okresie rozwojowym o nieznanej przyczynie. W obecnym stanie wiedzy przyjmuje się koncepcję wieloczynnikową, która bierze pod uwagę także uwarunkowania genetyczne predysponujące do zniekształcenia kręgosłupa w okresie wzrastania.

O skoliozie mówi się wtedy, gdy kąt skrzywienia kręgosłupa mierzony na zdjęciu RTG wynosi co najmniej 10 stopni. Skolioza to jednak nie tylko wygięcie kręgosłupa na bok. Za deformację tułowia odpowiada także zaburzenie fizjologicznych krzywizn kręgosłupa (kifozy w odcinku piersiowym i lordozy w lędźwiowym) oraz obrót kręgów wokół własnej osi. Te trzy składowe rozwijają się jednocześnie i dają kliniczny obraz choroby.

Skoliozy strukturalne powstają u dzieci i młodzieży w okresie wzrostu, najczęściej między 1. a 3., 7. a 9. oraz 12. a 15. rokiem życia. Im wcześniej powstała skolioza, tym gorsze są rokowania.

Koncepcja FITS

„FITS” (Funkcjonalna Indywidualna Terapia Skolioz) to koncepcja autorska dr Marianny Białek i Andrzeja M’hango. Może być stosowana jako samodzielny system korekcji skolioz, wspomaganie leczenia gorsetowego, przygotowanie dzieci do zabiegu operacyjnego, a także korekcja obręczy barkowej i miednicznej po zabiegach operacyjnych. Biorąc pod uwagę dysfunkcje towarzyszące skoliozie, terapeuta proponuje indywidualnie dostosowany program ćwiczeń, zależny od wielkości kąta skrzywienia i wyniku badania klinicznego. Na tej podstawie wyznacza się cele ogólne i szczegółowe terapii.

Dwa etapy terapii w koncepcji FITS

1. Przygotowanie struktur mięśniowo‑powięziowych ograniczających ruch korekcyjny, z użyciem różnych technik energizacji mięśni.
2. Budowanie nowych korekcyjnych wzorców postawy w pozycjach funkcjonalnych i ich stabilizowanie.

Dysfunkcje towarzyszące skoliozie

1. Niewystarczająca świadomość własnej postawy, powodująca słabe zaangażowanie dziecka w proces leczenia.
2. Ograniczenia mięśniowo‑powięziowe utrudniające trójpłaszczyznowy ruch korekcyjny.
3. Nieprawidłowe obciążanie stóp.
4. Zaburzona stabilizacja dolnego tułowia.
5. Wzmożone napięcie mięśniowo‑powięziowe między szczytem skoliozy Th/L a talerzem biodrowym.
6. Ograniczona ruchomość 3.–4. żeber po stronie wklęsłości skoliozy i zaburzony mechanizm ruchów klatki piersiowej podczas oddychania (oddychanie wypukłościami).
7. Nieprawidłowe wzorce postawy spowodowane długotrwałą stymulacją skoliozogenną.

Główne założenia koncepcji FITS

1. Uświadomienie dziecku istniejącej deformacji kręgosłupa i tułowia oraz wskazanie kierunku korekcji skoliozy.
2. Relaksacja struktur mięśniowo‑powięziowych ograniczających trójpłaszczyznowy ruch korekcyjny.
3. Nauka prawidłowego obciążania stóp w celu poprawy ustawienia miednicy i równomiernego obciążania kończyn dolnych.
4. Wzmocnienie mięśni dna miednicy oraz krótkich rotatorów kręgosłupa w celu poprawy stabilizacji dolnego tułowia.
5. Ćwiczenie prawidłowego trójpłaszczyznowego oddechu korekcyjnego w pozycjach fizjologicznych.
6. Wskazanie prawidłowych wzorców korygujących skoliozę oraz wszelkie deformacje tułowia związane ze skrzywieniem (asymetria ustawienia głowy, linii barków, łopatek, trójkątów talii).